Bu ülkede hedef enflasyon yüzde 16 diyerek, bunun üzerinden insanlara zam verildi mi? Hatta enflasyonla mücadele kapsamında yılın yarısında mesela asgari ücrete artış gündemden çıkarıldı mı?
İnsanlardan enflasyonla mücadele adı altında fedakârlık isteyip, sonra da hedefin değil, açıklananın en az iki – üç katı yaşam maliyetiyle başa çıkması istendi mi? Bu tüketici tarafında…
Üreticiden maliyetlerini yansıtmaması, enflasyonla mücadeleye destek verilmesi talep edildi mi? Hepsinin yanıtının evet olduğunu biliyoruz. Ardından enflasyonu ortadan kaldıramayınca, enflasyonu temsil eden rakamlarla algı yaratmaya çalıştılar.
Elbette bunu böyle kabul etmiyorlar, ama yaptıkları tüm açıklamalarda algı değişirse enflasyonun da düşeceğine dair tezlerini dile getirmesinden, asıl hedefin bu olduğu anlıyoruz. Yoksa yaşananlar, açıklananlar ve maliyetler ortadayken, ısrarla bize ‘iyisiniz iyi’ oynamazlar.
Mesele o kadar kontrol dışına çıktı ki, teşbihte hata olmazmış cenazeye gidip ‘babanız ne güzel öldü’ diyecek kıvama geldiler. Gerçi maden kazasından sonra bunu da söylemişlerdi değil mi?
İnsanların gelirlerine düzenleme yapmayanlar ya da yıl ortasında enflasyon farklarını refah paysız hedeflerin üzerinden tazmin edenler, sıra kendi yapacakları zamma gelince ellerini hiç korkak alıştırmıyorlar.
Ulaştırmadan enerjiye bırakın hedefin, bırakın açıklanan enflasyonu bir kenara yaşam maliyetinin üzerinde artış yapan, gelirlerini güdükleştirdikleri insanların da bununla yaşamasını isteyen bir bakış açısı ortaya çıktı.
Dünyada farklı istatistik çalışmalarının dışında, sokağa dair nabız ölçmek ve yaşam maliyetini mukayese etmek için oluşturulan endeksler var. Mesela Big Mac endeksi bunlardan biri. Yani hamburger fiyatı analizi.
Burada şu saptamayı ortaya koymak lazım. Burger meselesi yurtdışında bizimkinden biraz farklı algılanıyor. Çünkü burada yeğe göğe sığdıramadığımız zincirlerin, yurtdışında evsizlerin dahi satın alma yapabilmesi için ulaşılabilir fiyatlı noktalar olarak tanımlandığını biliyoruz.
Yani hedef, satın alma gücü düşük insanların gıdaya ulaşımıyla ilgili maliyetlerini ölçebilmek. Bizde de benzer bir bakış açısıyla lahmacun endeksi oluşturuldu. Gerçi pratik ve ucuz çözüm olarak sunulan ‘söyleyelim iki lahmacun bir ayran’ devrini arkada bırakalı çok oldu. Şu an gelirlerle mukayese ettiğinizde fiyatları servet niteliğine ulaşıyor.
Fakat bir endeks daha var. Resmi olarak haberlere konu olmuyor. Ama vatandaşa her fırsatta enflasyonla mücadele için fedakârlıktan söz edenler, söz konusu alacak olunca hiç çekinmiyor.
Bedelli askerlik endeksinden yola çıkarsak; Ocak 2026 öncesinde rakam 283 bin TL idi. Ardından yeni yılla birlikte 33 bin TL’ye çıktı. Yetinmediler, ara zam yaptılar ve kanuni düzenlemeyle rakam 417 bin TL’ye yükseltildi. Şimdi 1 Temmuz itibariyle rakamın 475 bin TL olacağı konuşuluyor. Neredeyse yüzde 90’lara yakın bir fiyat artışından bahsediyoruz. Şimdi bunu hedef enflasyon üzerinden zam verdiğiniz insanlara anlatın bence. Fedakârlık bunun neresinde?
